Yıllar süren araştırmalar sonucunda oluşturulan bu albüm, Van Gölü Havzasında bulunan, 16 merkezdeki 113 yapıya ait 600?ü aşkın fotoğraftan oluşmaktadır. Çok az kişinin yerinde inceleme olanağı bulduğu eserler, mümkün olduğu kadar çok sayıda fotoğrafla ayrıntılı bir şekilde tanıtılmaya çalışılmıştır. Fotoğraflarla birlikte tanıtıcı bilgilerin de yer aldığı albüm, bu alanda araştırma yapacak olan araştırmacılar için yararlı bir kaynak, eserleri yerinde görmek isteyen ziyaretçiler için de, iyi bir rehber olacağı kanaatindeyiz.
        Van Gölü çevresindeki yerleşim merkezlerinin geçmişine ışık tutan bu çalışma, aynı zamanda doğa ve insan faktörüyle gün geçtikçe tahribata uğrayan çok sayıdaki kültür varlığımızın belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından da ayrı bir önem taşımaktadır.

Van Gölü Çevresi Mimarlığı Hakkında Ön Bilgi
        Van ve çevresinde yapılan arkeolojik kazılar ve yüzey araştırmaları, bölge tarihinin Geç Paleolitik dönemin sonlarına kadar gittiğini, Kalkolitik devirden itibaren de, bölgede kesintisiz  bir kültürün varlığını ortaya koymuştur.
        Çok tanrılı dini inanışları olan Urartululara ait eserler ile, Hıristiyan ve İslâm mimarisine özgü eserlerin bir arada bulunduğu Van Gölü Havzası, kültürel zenginliğimizi gözler önüne seren, ülkemizin önde gelen ender coğrafyalarından birisidir.
        Tarih öncesi çağlara kadar uzanan bir geçmişe sahip olan bölgede, farklı kültüre ait çok sayıda topluluk yaşamış olmasına karşın, bölgeyi yüksek bir medeniyet düzeyine ilk çıkaran Urartulular olmuştur. Van?ı, kendilerine başkent seçmiş olan bu uygarlık, yayılım alanı gösterdikleri hemen her yerde, başta mimari alanında olmak üzere, pek çok başarıya imza atmışlardır. Demir Çağ Anadolu?suna damgasını vurmuş çağdaşı diğer uygarlıklarla birlikte, Anadolu?nun gelişmesine katkı sağlayan Urartuların bölgedeki faaliyetleri, tarih sahnesinden çekildikleri M.Ö. 6. yüzyılın başlarına kadar devam etmiştir. Urartulardan sonra, bölgede yaşayan halkların siyası anlamda tam bağımsız olmayışları ve bölgedeki iktidar çekişmeleri, bölgede imar alanında yaklaşık 1500 yıllık bir duraklamaya neden olmuştur. M.S.10.yüzyılın başlarına kadar devam eden bu süreçte, ciddi anlamda bir yapılanma yaşanmamıştır. Van ve yöresinde yaşanan bu imarsız dönem, iç işlerinde serbest, dış işlerinde Abbasilere bağlı bir prenslik olan Vaspurakan Prensliği dönemine kadar sürmüştür. Türklerin Anadolu?ya gelmesiyle birlikte, bölge, Türk-İslam mimarisi sentezli yeni bir yapılaşma sürecine girmiştir. Özellikle 12. yüzyıldan sonra etkili olan bu süreç, günümüze kadar devam ede gelmiştir.

* Van Gölü Havzasında bulunduğu halde, albümde yer almayan diğer merkezlerdeki eserlere ait fotoğraflar, siteye daha sonra eklenecektir.

Yararlanılan Kaynaklar
? BACHMAN, Walter, Kırchen Und Moscheen In Armenıen Und Kurdistan. Leipzig, 1913
? BAŞAK, Oktay, Bahçesaray?daki Mimari Eserler (YYÜ.SBE Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Van,1997.
? Cumhuriyetin 75.Yılında Van, Ankara, 1998. 
? ÇİLİNGİROĞLU, Altan, ?En Eski Çağlardan Urartu Krallığı?nın Sonuna Kadar Van? Van, İstanbul, 1995.
? ERZEN, Afif, Doğu Anadolu ve Urartular, Ankara, 1992. 
? GÜZELOĞLU, Selçuk, Tanrı Haldi?nin Başkenti, İstanbul, 1996.
? LYNCH, H.F.B.Armenia Travels and Studies II, Beirut. 1965.
? ULUÇAM, Abdüsselam, Ortaçağ ve Sonrasında Van Gölü Çevresi Mimarlığı I Van, Ankara, 2000.
? ULUÇAM, Abdüsselam, Ortaçağ ve Sonrasında Van Gölü Çevresi Mimarlığı II Bitlis, Ankara, 2002.
? ULUÇAM, Abdüsselam, Eski Erçiş-Çelebibağı Mezarlığı ve Mezar Taşları, Ankara, 2002.